مقدار مفاهيم مقدس بشرى استعمال شده است ؟ در كدام عصر و زمان اينقدر دم از اخلاق و صلح و امنيت و آزادى و مساوات و برادرى و برابرى و انسانيت و حقوق بشر زدند و در كدام عصر به اندازهء زمان ما اين مفاهيم را ملعبه قرار دادند و با اينها بازى كردند ؟ از آن سر دنيا با هواپيمايش حركت مىكند و بمبهاى آتش زا را روى سر مردم بىگناه مىريزد ، بعد مىگويد تصميم آمريكا در دفاع از آزادى راسخ است . آن بلوك ديگر را هم در چكسلواكى ديديد . بزرگترين پديده‌اى كه در عصر ما هست پديدهء نفاق است و بزرگترين كارخانه‌اى كه در عصر ما اختراع شده است كارخانهء قلب حقايق است . اين است بزرگترين نياز بشر و مادر همهء نيازها در عصر حاضر . بشر دردش همه از ناحيهء دنياى بيرون نيست ، بيشتر از ناحيهء خودش است . يك سلسله مسائل است كه در سطح پايين‌تر از طبيعت بشر است ، يعنى طبيعت او بر آن حكومت مىكند و آن در دست طبيعت بشر ابزار است و جز ابزار چيزى نيست . علم از اين قبيل است . علم قدرت ندارد بر طبيعت بشر مسلط بشود . طبيعت بشر ، علم را - به هر درجه كه برسد - در اختيار خودش مىگيرد ، استخدام مىكند و مثل يك ابزار از آن استفاده مىنمايد . عقل و قانون و فلسفه و فكر و صنعت از اين قبيل است . بشر با اين قدرت علمى و فنى خود كه مىبينيم امروز آهنگ سفر افلاك كرده است و به كرهء ماه مىرود ، در دريا و صحرا و فضا نقطه‌اى نيست كه نتواند آنجا را تسخير كند ، يك جا كه مانده است و آنجا را ديگر قدرت ندارد ، نفس و روح خودش است . با اين همه پيشرفتها در مرحلهء علم و فن ، در ناحيهء آدميت و خوى انسانى و انسانيت چقدر جلو آمده ؟ يك قدم نيامده ، چون كار علم و فن نيست ، كارِ ايمان است . اين يك بحث مختصرى است راجع به مسئلهء احتياج و نيازى كه جهان امروز به ايمان به‌طور مطلق دارد . باز روى اين هم نمىتوانم بحث بكنم چون مىخواهم بحث خودم را لااقل به‌طور اختصار هم شده به آخر برسانم . ايمان ، پايهء همهء مقدسات مقدسات بشر چيست ؟ عدالت يكى از مقدسات بشر است . آزادى يكى از مقدسات بشر است . احسان يكى از مقدسات بشر است . امنيت يكى از مقدسات بشر است . راستى ، درستى ، امانت يكى ديگر از مقدسات بشر است . بدون شك تمام اينها در گرو ايمانند . آن چيزى كه بشر ندارد اين است . حالا چه ايمانى ؟ اين ايمان را از كجا